Kanały krainy Wielkich Jezior Mazurskich.

 

IMG 4035

 

Szlak Wielkich Jezior Mazurskich powstał w wyniku przekopania sieci kanałów w połowie XVIII wieku. Wcześniej jeziora albo nie miały ze sobą połączenia, albo płynęły między nimi niewielkie rzeczki czy strugi wodne. Tysiące jezior i oczek wodnych - tak wyglądały Mazury 12 tysięcy lat temu. Wraz z ociepleniem klimatu po ustąpieniu lądolodu zmieniała się szata roślinna nadając nowy wygląd całej krainie.

Niewątpliwie ciekawostką może być fakt, iż w tamtym czasie na północnych krańcach dzisiejszego jeziora Mamry istniał kolejny akwen wielkością porównywalny z obecnymi Śniardwami. Niestetdalsze ocieplenie klimatu powodowało takie zmiany, że woda zniknęła (spłynęła?), a nam pozostało jedynie dorzecza Węgorapy i Gołdapy. Minęły tysiące lat, nim pojawiła się myśl o połączeniu jezior w jeden system, który służyłyby gospodarce człowiek. Możliwość zbudowania dróg wodnych badał w 1379 roku wielki mistrz krzyżacki Winrych von Kniprode. Jako pierwszy przepłyną z północy na południe cały szlak. Tam gdzie nie można było wodą, łodzie przewożono wozami ciągnionymi przez woły. Pojawiła się myśl połączenia jezior, ale przez setki kolejnych lat nie została zrealizowana. Dopiero w 1667 roku na polecenie władcy Prus, Polak Józef Naroński opracował projekt połączenia jezior kanałami. Nieco wcześniej bo w roku 1554 zbudowanie tam mających poprawić funkcjonowanie młynów wodnych na Mamrach i zwiększyć potencjał obronny węgorzewskiego zamku spowodowało podniesienie poziomu wód o ponad 3 metry i powstanie dzisiejszego zespołu jeziora Mamry.

Pierwsze kanały przekopano w latach 1764 - 1765, co umożliwiło żeglugę między Śniardwami a Mamrami. Zmodernizowano je w latach 1854 - 1857. Kilka lat wcześniej, w okresie od 1845 do 1849 roku, przekopano najdłuższy kanał na szlaku, liczący ponad 5 km - Kanał Jegliński.

Obecnie na jeziorach mazurskich istnieją kanały (z północy na południe):
1. Kanał Brożajcki (dł. 8,00 km) - łączy rzekę Węgorapę z Gołdapą,
2. Kanał Mazurski (dł. 51,7 km, niedokończony, nieczynny),
3. Kanał Węgorzewski (0,92 km) – skraca zakole Węgorapy,
4. Kanał Sztynorcki (dł. 0,17 km) – łączy jezioro Dargin z Jeziorem Sztynorckim,
5. Kanał Niegociński (dł. 1,2 km, Wilkaski) – łączy jezioro Niegocin z jeziorem Tajty,
6. Kanał Piękna Góra (dł 0,25 km) – łączy jezioro Tajty z jeziorem Kisajno,
7. Kanał Łuczański (dł. 2,13 km) – łączy jezioro Niegocin z jeziorem Kisajno,
8. Kanał Kula (dł. 0,11 km) – łączy jezioro Boczne (odnoga Niegocina) z jeziorem Jagodne,
9. Kanał Szymoński (dł. 2,36 km) – łączy jezioro Szymon z jeziorem Szymoneckim,
10. Kanał Mioduński (dł. 1,92 km) – łączy jezioro Kotek Wielki z jeziorem Szymon,
11. Kanał Grunwaldzki (dł. 0,47 km) – łączy Jezioro Tałtowisko z jeziorem Kotek Wielki,
12. Kanał Tałcki (dł. 1,62 km) – łączy Jezioro Tałtowisko z jeziorem Tałty,
13. Kanał Jegliński (dł. 5,25 km) – łączy jezioro Roś z jeziorem Seksty.

Istnieją plany zbudowania drogi wodnej z Niegocina na jezioro Śniardwy poprzez Wojnowo, Buwełno i Tyrkło. W ten sposób powstałaby Pętla Mazurska. Idea wymagałaby przede wszystkim na przekopania ok. 2,5 km kanału między jeziorami Buwełno i Tyrkło oraz pogłębienia Głaźnej Strugi między Wojnowem a Buwełnem.

MK/SK

IMG 4032

 

IMG 5096